Je hebt een spuiterij of een poedercoatlijn. Een oven, een voorbehandeling, een paar kleurtjes. Niks bijzonders. Een energiewet? Die is toch voor de grote jongens?
Niet dus. "Bijna iedere kleine spuiterij zit er al boven," zegt Iwan van der Lans. Hij werkt al ruim 36 jaar in wat hij "ons mooie, kleurrijke vakgebied" noemt, en is sinds 2005 onafhankelijk adviseur voor coatinginstallaties.
In deze videopodcast van De Industrie Online vertelt Iwan waarom je nu al een plan moet maken, waarom je eerst moet meten voordat je investeert, en waarom wie wacht straks achteraan in de file staat.
Geen tijd? Dit is het korte antwoord
Geldt de energiebesparingsplicht voor mij? Waarschijnlijk wel, als je meer dan 25.000 m³ gas of 50.000 kWh stroom per jaar verbruikt. Daar zit volgens Iwan bijna elke spuiterij boven.
Wat moet je doen? Elke vier jaar rapporteren, en maatregelen nemen die zich binnen vijf jaar terugverdienen.
Waar begin je? Met meten. Pas daarna investeren.
Moet het meteen een grote investering zijn? Nee. Er zijn quick wins die zich soms binnen drie tot zes maanden terugbetalen.
Wat is een hybride oven? Een oven die zowel op gas als op elektriciteit kan draaien, bijvoorbeeld op stroom van je eigen zonnepanelen.
Wie is Iwan van der Lans?
Iwan rolde het vak in via zijn eerste baan, bij verfspuitapparatuur. "Ze zeggen weleens: als je eenmaal verf in je bloed hebt, dan kom je er nooit meer vanaf." Bij hem klopte dat. Hij werkte bij verschillende bedrijven in dezelfde branche, eerst vooral in de verkoop, en is sinds 2005 adviseur en consultant.
Hij helpt bedrijven bestaande installaties te verbeteren en nieuwe installaties te bedenken. En hij geeft veel trainingen. Want de kennis die hij in al die jaren opdeed, "die staat nooit op papier".
Waarom is kennisoverdracht in de coatingbranche zo belangrijk?
Omdat die kennis aan het verdwijnen is. Bedrijven vinden bijna geen goede vakmensen meer, technische diensten zijn ingekrompen of gestopt en er is veel verloop. Iwan wordt regelmatig teruggevraagd: kom nog eens vertellen hoe dat ding eigenlijk werkt. En bij storingen gaat zijn telefoon.
Daarom zit hij namens de vakvereniging ook in een denkteam dat bij ROC's lokalen wil inrichten, om jongeren enthousiast te maken. "Je kunt er een goede boterham in verdienen als je handig met je handjes bent. Dat vergeten mensen weleens."
Zelf staat hij nog altijd in werkbroek, werkschoenen en met veiligheidsbril bij de installaties. Vorige week hielp hij nog een installateur pneumatiekleidingen leggen. "Hij zegt: dat hoef je helemaal niet te doen. Ik zeg: ja, maar ik vind het ook leuk."
Wat doet een onafhankelijk coatingadviseur?
Iwan werkt voor twee soorten klanten:
Bedrijven met een eigen spuiterij, die hun eigen producten maken en in de kleur zetten.
Looncoaters, die zelf niks produceren maar als specialist natlakken, poedercoaten of verzinken en poedercoaten voor anderen.
Hij levert geen producten en geen systemen. Alleen kennis. Wie een nieuwe installatie koopt, investeert in iets dat 15 tot 20 jaar moet meegaan, en heeft die specialistische kennis vaak niet meer in huis. Iwan schuift dan aan bij de directie of het projectteam. Het bedrijf kent zijn productie en zijn lastige producten, Iwan brengt de oppervlaktebehandeling in. "Dan kunnen we gezamenlijk daar een mooi plaatje van maken."
Waarom is onafhankelijk advies zo belangrijk bij een coatinglijn?
Omdat je anders snel de vraag krijgt: krijgt hij er geld voor? Iwan heeft geen contracten of lijntjes met leveranciers. "De klant betaalt mij. Ik ben onafhankelijk."
Hij zoekt technisch uit welke oplossing het beste rendement geeft en zet meerdere leveranciers op een rij. De klant kiest. Met de prijsonderhandeling bemoeit hij zich bewust niet. "Dan kan ik me ook nooit schuldig voelen dat iemand een slechte of een goede prijs gekregen heeft." Na de opdracht begeleidt hij het project weer tot de lijn draait en de mensen getraind zijn.
En kiest een klant toch voor de nummer twee op het lijstje, omdat een collega slechte ervaringen had met de service van de nummer één? Prima. Dan begeleidt hij dat technische traject net zo goed.
Is elke coatinglijn maatwerk?
Ja. Bij de ene klant is het langste product drie meter, bij de andere twaalf. Breedte, hoogte, gewicht, het aantal kleuren: het verschilt allemaal. "Het is iedere keer een maatpak dat aangemeten moet worden."
Wat speelt er nu in de coatingwereld?
Veel projecten liggen in de ijskast door de geopolitieke onrust. Vooral de oorlog in Oekraïne raakt de landbouwmechanisatie hard, en dat voel je in de hele keten.
Maar Iwan waarschuwt: de klok tikt door. "Je hoeft niet te wachten tot de oorlog klaar is. Want we weten allemaal niet wanneer die eindigt." De levensduur van installaties loopt gewoon verder, en je kunt nu al besparingen uitdenken.
Hoeveel energie verbruikt een coatinglijn?
Veel: gas, stroom en water. En de druk neemt toe. Bedrijven moeten op termijn van het gas af, minder water gebruiken en minder afvalwater produceren. Daar komen strengere regels voor.
Wat is de energiebesparingsplicht en geldt die voor jouw spuiterij?
De energiebesparingsplicht geldt voor bedrijven die meer dan 25.000 m³ gas of 50.000 kWh stroom per jaar verbruiken. "Nou, bijna iedere kleine spuiterij zit er al boven," zegt Iwan.
Toch denken veel bedrijven dat ze er niet aan mee hoeven te doen. "Maar je bent verplicht eraan mee te doen. Je bent verplicht elke vier jaar een rapportage neer te leggen." Ook moet je energiebesparende maatregelen nemen die zich binnen vijf jaar terugverdienen. En voor grote verbruikers gelden volgens Iwan nog zwaardere onderzoeksverplichtingen.
Waarom moet je niet wachten tot er een verbod komt?
Omdat dan iedereen tegelijk in actie komt. Leveranciers hebben geen capaciteit meer en ook de infrastructuur loopt vast. Vraag je nu een zwaardere stroomaansluiting aan om te elektrificeren, dan krijg je die al vertraagd of helemaal niet.
"Afwachten tot het laatste moment? Dan sta je achteraan in de file." In het ergste geval moet je je bedrijf stilleggen omdat je geen stroom of gas meer hebt. "En dat zou zonde zijn."
Hoe maak je een energieplan voor je coatinglijn?
Begin vroeg en maak een stappen- of faseplan:
Bepaal wat je op korte termijn kunt doen.
Bepaal wat er over vijf jaar moet staan, en wat over tien jaar.
Check of het uitvoerbaar is met je huidige aansluitingen, of dat er iets bij moet.
Reserveer de investeringen per stap, zodat je overzicht hebt.
Leg het nu vast, zodat iedereen weet waar je aan toe bent.
Iwan rekent daarbij altijd door wat de vierkantemeterprijs is: wat kost de lijn per uur, en wat doen de verbeteringen daarmee?
Waarom eerst meten en dan pas investeren?
Omdat leveranciers je soms gek maken met veelbelovende rendementen op een grote verbouwing, terwijl een kleinere ingreep al genoeg kan zijn. "Ga eerst meten wat er nu gebeurt in de praktijk."
En ga niet blind af op je huisleverancier die al twintig jaar over de vloer komt. Een andere oplossing kan in jouw situatie beter renderen.
Wat gaat er mis als je investeert zonder te meten?
Iwan heeft de afgelopen jaren meerdere ontevreden klanten bezocht. "Kom eens kijken. Ik heb dat en dat verbouwd, maar het doet niet wat me beloofd is." Na zijn metingen bleek het anders te moeten.
De reactie van die klanten? "Ja shit, ik geloof dat ik de volgende keer jou maar eerst ga bellen." Een plan maken kost niet veel geld, een investering wel. "En als hij dan tegenvalt, dan boer je achteruit in plaats van vooruit."
Hoe bespaar je energie op een bestaande coatinglijn?
Je hoeft niet meteen een mega-investering te doen. Er zijn veel quick wins, ook bij installaties van maar twee of drie jaar oud. De techniek verandert snel. Waar je aan kunt denken:
de luchtstroming verbeteren;
vervuiling aanpakken;
warmtewisselaars;
frequentieregelaars en pompen;
andere chemie, soms lagetemperatuurchemie;
de beladingsgraad van de lijn verbeteren.
Zo verbeter je bestaande ovens en voorbehandelingen met kleine investeringen. Sommige verdienen zich binnen drie tot zes maanden terug. "En de looptijd van zo'n installatie is dan nog jaren. Dus dan verdien je geld."
Wat is een hybride oven?
Een oven die zowel op gas als op elektriciteit kan stoken. Veel bedrijven hebben inmiddels zonnepanelen. Overdag stook je de oven dan elektrisch op je eigen stroom. In de donkere ochtenden en avonden kies je tussen netstroom en gas.
Die keuze kun je zelfs in de software automatiseren: de installatie kijkt naar de actuele kilowattuurprijs en schakelt zelf over. Volgens Iwan kunnen bijna alle leveranciers hun bestaande ovens ombouwen naar elektrisch, als er een beetje ruimte is. En anders zijn er gespecialiseerde bedrijven voor.
Zijn er subsidies voor energiebesparing in de coatingbranche?
Ja, voor energiebesparende maatregelen zijn er zeker subsidies. Niet iedereen weet de weg, maar een accountant, fiscalist of subsidiespecialist kan je daar goed bij helpen.
Moet je je coatingwerk zelf doen of blijven uitbesteden?
Veel bedrijven die uitbesteden, denken: ik zet zelf even een coatinglijn neer, dan ben ik van de transportkosten, het in- en uitpakken en de controles af. Maar de investering valt meestal hoger uit dan gedacht.
Iwan maakt dan een eerlijke kostprijscalculatie. Want een lijn heeft flink wat vierkante meters per jaar nodig om rendabel te zijn. Draait hij maar twee dagen per week, dan heb je personeel dat drie dagen ergens anders moet werken, of dat vertrekt. Regelmatig is zijn eerlijke conclusie: uitbesteden blijft voor u gunstiger.
Hoe werkt een traject met Iwan?
Een budgetprijs over de telefoon geeft hij niet. "Dat gaat niet, ik moet het zien." Hij wil de lijn gezien hebben, met de klant gesproken hebben en weten welke producten er gecoat worden.
Het eerste bedrijfsbezoek is bijna altijd kosteloos. Daarna zegt hij eerlijk of het zin heeft. Zo niet, dan begint hij er niet aan. Ook niet bij klanten met een onmogelijke wenslijst, "want dan kan ik de klant nooit tevreden stellen".
Heeft het wel zin, dan meet hij ter plaatse aan de ovens en de lucht eromheen, leest de technische handboeken, kijkt naar onderhoud, vervuiling, beladingsgraad en het aantal kleuren. Daarna volgt een open en eerlijke berekening: dit verdien je in zes maanden terug, dat in drie jaar, maar dan is het rendement daarna wel beter. "Meten is weten, dat roep ik heel vaak."
Voor wie is dit advies het meest waardevol?
Iwan spreekt vaak met de chef spuiterij, de chef technische dienst en de eigenaar. Ze willen alle drie iets anders. De eigenaar wil de laagste kosten. De chef TD wil zo min mogelijk storingen. De chef spuiterij wil de beste kwaliteit tegen de laagste vierkantemeterprijs. "Als je een beetje slim advies uitbrengt, kun je ze alle drie tevreden stellen."
Veelgestelde vragen over energiebesparing op een coatinglijn
Wat is de energiebesparingsplicht?
Een verplichting voor bedrijven die meer dan 25.000 m³ gas of 50.000 kWh stroom per jaar verbruiken om energiebesparende maatregelen te nemen en daarover te rapporteren.
Valt mijn spuiterij onder de energiebesparingsplicht?
Waarschijnlijk wel. Volgens Iwan van der Lans zit bijna elke kleine spuiterij al boven de grens van 25.000 m³ gas of 50.000 kWh per jaar.
Hoe vaak moet je rapporteren over energiebesparing?
Elke vier jaar moet je rapporteren welke energiebesparende maatregelen je hebt genomen.
Welke maatregelen zijn verplicht?
Energiebesparende maatregelen die zich binnen vijf jaar terugverdienen.
Hoe bespaar je energie op een poedercoatlijn?
Door eerst te meten en daarna gericht te verbeteren: luchtstroming, vervuiling, warmtewisselaars, frequentieregelaars, pompen, lagetemperatuurchemie en de beladingsgraad van de lijn.
Hoe snel verdien je energiebesparende maatregelen terug?
Kleine ingrepen aan ovens en voorbehandeling kunnen zich soms binnen drie tot zes maanden terugverdienen. Grotere stappen duren langer, maar leveren daarna meer op.
Wat is een hybride oven?
Een oven die zowel op gas als op elektriciteit kan draaien. Overdag stook je bijvoorbeeld op eigen zonnestroom, 's avonds kies je op basis van de prijs voor gas of netstroom.
Kan ik mijn bestaande gasoven ombouwen naar elektrisch?
Vaak wel. Bijna alle leveranciers kunnen bestaande ovens ombouwen, mits er wat ruimte is. Daarnaast zijn er gespecialiseerde bedrijven voor.
Zijn er subsidies voor het verduurzamen van een coatinglijn?
Ja, voor energiebesparende maatregelen zijn subsidies beschikbaar. Een accountant of subsidiespecialist kan helpen de juiste regelingen te vinden.
Waarom zou ik een onafhankelijk adviseur inschakelen bij een nieuwe coatinglijn?
Een onafhankelijk adviseur heeft geen belang bij een bepaalde leverancier, vergelijkt meerdere oplossingen op rendement en helpt je een installatie te kiezen die 15 tot 20 jaar meegaat.
Is zelf coaten goedkoper dan uitbesteden?
Niet altijd. Een eigen coatinglijn heeft genoeg vierkante meters per jaar nodig om rendabel te zijn. Een eerlijke kostprijscalculatie laat zien of uitbesteden gunstiger blijft.
Waarom moet ik nu al een energieplan maken?
Omdat leveranciers en het stroomnet vastlopen als iedereen tegelijk moet verduurzamen. Wie nu plant, staat niet achteraan in de file voor installaties en netaansluitingen.
Dus: zit jouw spuiterij boven de grens?
Grote kans van wel. Wie nu slim is, meet, een plan maakt en vooruitdenkt, "kan veel eerder beginnen met besparen dan zijn collega-concurrenten". En heeft een hoop minder stress in de toekomst.
Wil je weten wat er op jouw lijn te halen valt? Neem contact op met Iwan van der Lans via zijn website, bel of mail. Hij komt eerst kosteloos kijken.
Want meten is weten. En wachten is in de file staan.