De eerste tastbare effecten van de oplopende handelsspanningen tussen de Verenigde Staten en haar handelspartners zijn zichtbaar. Vooral de auto-industrie wordt hard geraakt. Auto’s stapelen zich op in Amerikaanse havens, productielijnen komen tot stilstand, en de wereldwijde logistieke ketens piepen en kraken.
Havens als opslagplaats: voertuigen zonder bestemming
Sinds Washington nieuwe importheffingen op voertuigen aankondigde, zijn Amerikaanse havengebieden in een oogwenk veranderd in enorme parkeerplaatsen. Europese fabrikanten als Jaguar Land Rover, Audi en Aston Martin hebben hun export naar de VS aanzienlijk teruggeschroefd. Voor deze automerken, die geen productiefaciliteiten op Amerikaans grondgebied hebben, zijn de tarieven funest. De prijs van een Europese auto kan zomaar met duizenden dollars stijgen, wat directe impact heeft op de vraag.
Hoewel Amerikaanse consumenten nog snel proberen te profiteren van de oude prijzen – de gemiddelde verkooptijd daalde van 77 naar 50 dagen – ontstaan er knelpunten in de keten. De opslagcapaciteit raakt op, en logistieke bedrijven melden verstoringen in de doorvoer.
Stilgevallen assemblagelijnen: duizenden banen op het spel
De gevolgen beperken zich niet tot het importfront. Ook binnenlandse fabrieken in de VS, Canada en Mexico voelen de druk. Stellantis – het moederbedrijf van onder meer Peugeot en Opel – kondigde onlangs tijdelijke sluitingen aan van meerdere productielocaties en zette toeleveranciers op non-actief. Ruim 900 banen gingen daarbij verloren.
De importheffingen treffen niet alleen kant-en-klare voertuigen, maar ook onderdelen. En dat is problematisch: veel Amerikaanse autofabrieken draaien juist op geïmporteerde componenten. Lokale productie biedt dus geen bescherming tegen oplopende kosten. In een sector waarin marges al onder druk staan, is dat een serieus risico voor de continuïteit.
Containerstromen verdampen
Ook de internationale logistiek krijgt klappen. Volgens gegevens van het platform Vizion daalde het aantal boekingen voor containervervoer naar de VS in een week tijd met meer dan 60 procent. De export vanuit de VS kelderde eveneens. Nederlandse verladersorganisatie Evofenedex bevestigt de trend: “Veel bedrijven zetten hun internationale zendingen voorlopig on hold,” aldus beleidsadviseur Casper Roerade.
Opmerkelijk genoeg stijgen de containertarieven vanuit Azië niet mee – een teken dat de markt afwacht, of zelfs bang is voor overcapaciteit als de stilstand aanhoudt. Prijzen naar Los Angeles en New York zakken licht, volgens data van marktanalisten Xeneta en Drewry.
De auto-industrie als voorbode
De ontwikkelingen in de autosector worden internationaal gezien als signaalfunctie. Zoals de ‘kanarie in de kolenmijn’ geeft de industrie een vroege waarschuwing af: economische schade ligt op de loer. Terwijl financiële markten speculeren op langere termijn, zijn de directe effecten al zichtbaar in havens, fabrieken en toeleverketens.
Voor Nederland is de impact niet theoretisch. De export naar de VS bedroeg in de eerste negen maanden van 2024 meer dan 28 miljard euro. Daarvan is een aanzienlijk deel afkomstig uit industriële sectoren die direct of indirect aan de auto-industrie leveren. Als de tarieven aanhouden of verder uitbreiden, kan dit ook gevolgen hebben voor de Nederlandse maakindustrie, vooral in de hightech- en metaalverwerking.
Wat brengt de toekomst?
De vraag blijft hoe lang bedrijven deze situatie kunnen uitzingen. Zoeken zij alternatieve markten, of wachten ze op de-escalatie? En hoe reageren andere economische grootmachten zoals China en de EU? Eén ding is duidelijk: de wereldhandel is uit balans. En zolang die balans niet wordt hersteld, zal de industriële sector wereldwijd blijven schommelen tussen stilstand en onzekerheid.